Beyaztepelim.com Şahin Atak Kanarya Portalı İst. serinofil Derneği Gloster york yarışma mozaik

Anne sutu disinda, insanlarin ihtiyaci olan tum temel vitamin ve minerallere sahip tek besinin YUMURTA oldugunu ve yumurtalarda 13 adet vitamin ve mineral oldugunu biliyor musunuz? Buyrun detaylari iyicene bi okuyun.Bu yazidan kuslariniza yararli olacak bilgiler cikaracaginiza eminim!!

YUMURTANIN TUM OZELLIKLERI
Binlerce yildir bilinen, ucuz, dunyanin her yerinde rahatlikla uretilebilen, cok cesitli sekillerde ve kolayca pisirilebilen, lezzetli ve besleyici, hemen herkesin ortak besini olan yumurta ile ilgili merak ettiginiz ne kadar bilgi varsa hepsi bu haberde.
En zengin ve gorkemli mutfak menulerinden., en fakir masalara kadar hemen hemen dunya uzerindeki tum insanlarin ortak besini olan yumurtanin yararlari saymakla bitmiyor. Ancak saglikli olmasinin yani sira yumurta ozellikle diyet yapanlarin
urkutugu besin maddeleri arasinda yer almaktadir. Anne sutunden sonra en besleyici besin olan yumurta sagliga zararli olabilir mi ? Dunyanin en luks ve pahali lokantasindaki peynir, kizarmis ekmek ve portakal suyunun yaninda kahvalti masasini
tamamlayan, diger taraftan Anadolu'nun en ucra kosesinde tandir ekmegine katik olan, ortak ve degerli bir besinimiz var!!! Bu besinimiz; binlerce yildir bilinen, ucuz, dunyanin her yerinde rahatlikla uretilebilen, cok cesitli sekillerde ve kolayca pisirilebilen,
lezzetli ve besleyici degeri yuksek Yumurtadan baskasi degildir.Anne sutunden Sonra Ikinci Siradadir Yumurta, anne sutunun haricinde insanin ihtiyaci olan tum besin ogelerini bulunduran tek besinimizdir. Yeni bir yasamin ozu oldugu dusunulecek olursa,
besleyici degerinin yuksek olmasi hic de sasirtici degildir.

BUNLARI BILIYOR MUSUNUZ?
Yumurta kabugunun yuzeyinde 17.000 adet kucuk delik (por) bulunur.
--> Buzdolabinda bir hafta bekletilmis yumurta, oda isisinda bir gun bekletilmis yumurtadan daha tazedir.
--> Yumurta uzun sure bekletilirse su ve karbordioksit kaybi nedeniyle agirligi azalir.

BU NOKTALARA DIKKAT ETMEYI UNUTMAYIN
--> Yumurta satin alinirken; marketlerde soguk ortamda muhafaza ediliyor olmasina dikkat edilmelidir.
--> Yumurtanin kabugu temiz, duzgun gorunuslu, yeterli kalinlikta ve az puruzlu olmalidir. Catlak ve kirik yumurtalar satin alinmamalidir. Bu yumurtalar tazeligini daha cabuk kaybedip, bozulur. Mikroorganizmalarin uremezi icin uygun bir ortam olusturulurlar.
--> Ev sartlarinda yumurta buzdolabinda (0-5oC), cabuk bozulmasini onlemek icin alinan orijinal karton kutusu icerisinde, yikanmadan saklanmalidir. Yikandigi takdirde dogal koruyucu tabakasini kaybeder. Bu nedenle yumurta kullanilacagi zaman yikanmalidir.
--> Yumurta buzdolabinda; peynir, sogan, balik gibi guclu kokusu olan besinlerin yakininda saklanmamalidir. Cunku yumurtanin kabugu gozeneklidir ve yumurta guclu kokulari emebilmektedir
--> Yumurtalarin, iyi kaliteli olma ozelligini kaybetmeden 4-5 hafta icerisinden itibaren 3-4 hafta icerisinde tuketilmesi gerekir.

PROTEIN DEGERI

Proteinlerin vucudumuzda cok onemli gorevleri bulunmaktadir. Yumurta tum besinler icerisinde en kaliteli proteine sahiptir. Cunku yumrta proteini insan vucudunda sentezlenemeyen ve
kesinlikle besinler ile disaridan alinmasi gerekli olan "elzem amino asitleri" yeterli ve dengeli miktarlarda bulunmaktadir. Sindirilebilirligi yuksektir, tamamina yakini vucut tarafindan
kullanilmakta ve vucut proteinlerine donusebilmektedir. Hatta bu ozelliginden dolayi, diger besinlerin protein kalitesinin hesaplanmasinda da kullanilmaktadir. Yumurta proteininin biyolojik
degeri yani proteinden elde edilen fayda %93,7 iken bu deger sutte %84,5, balikta %76, sigir etinde %74.3'dur.Yeterli ve dengeli beslenmede, ozellikle mental ve fiziki yonden hizli bir buyume
ve gelisme doneminde olan cocuklarin, protein tuketimlerinin en az yarisinin hayvansal kaynakli olmasi onerilmektedir. Bu nedenle cocuk beslenmesinde ornek protein kaynagi olan yumurtaya
gereken onem verilmelidir.

MINERAL DEGERI
Yumurta, demir ve cinko gibi sagligimiz acisindan onem tasiyan mineralleri de icermktedir.
Demir, kan yapimi icin gereklidir. Demir yetersiz alindiginda anemi (kansizlik) olusur. Ayrica demirin buyume, gelisme ve hastaliklardan korunma rolu vardir. Yetersizliginde cocuklarin ogrenme
yetenegi ve okul basarisi azalir.Yumurtada C vitamini bulunmamaktadir. Yumurta C vitamini kaynagi bir besinle (dometes, yesil sebzeler, turuncgiller vb.) tuketilirse yapisindaki demirin emilimini
artirmis oluruz.Yumurta ozellikle buyume-gelisme ve bagisiklik sisteminde rolu olan cinko minerali acisindan da iyi bir kaynaktir.Yumurta dusuk enerji icerigine karsin (buyuk boy yumurta=75 kkal),
bircok elzem besin ogesini yuksek oranda bulundurmasi nedeniyle "besleyici degeri yuksek" besin olarak tanimlanmaktadir.

VITAMIN DEGERI
Yumurta A, D, E ve B grubu vitaminleri ile diger vitaminleri onemli oranda icermektedir.
Yumurta sarisindaki A vitamini gozun iyi gormesi, kemik gelisimi ve saglikli disler icin gereklidir. Vucut hucrelerinin gelismesine yardim eder. Solunum ve sindirim sisteminin saglikli olmasini ve
enfeksiyonlara karsi korunmasini saglar.D vitamini, insan vucudunda kalsiyumun kullanilmasina yardimci olur. Bu vitamin besinlerde sinirli miktarda bulunur, deride gunes isinlarindan sentezlenir.
Yumurta sarisi, D vitamini saglayan birkac besinden biridir. Gunes isinlarindan yeterince yararlanirsa ve yumurta tuketilirse ozellikle cocuklarda D vitamini eksikligine bagli kemik bozuklugu olusmaz.
Yumurta, E vitamini yonunden de zengindir. E vitamini antioksidant (oksidasyonu onleyici) etkisinden dolayi, vucudumuzu zararli maddelere karsi korur.B grubu vitaminler bazi besin ogelerinin vucutta
enerjiye cevirilmesi icin gereklidir. Yumurta ozellikle riboflavin (B2 vitamini) acisindan zengidir. Bu vitamin deri ve goz sagligi icin de gereklidir.Yumurta bulunan kolin, beyin fonksiyonlarinin yerine
getirilmesinde onemli rol oynamaktadir.

YUMURTANIN YAG ICERIGI
Yeterli ve dengeli beslenmede diyetin yagdan gelen enerjisi %30'un uzerinde olmamalidir. Toplam yag miktari kadar, yag asitlerini doymus ve doymamis olma ozelligi de onem tasimaktadir. Doymus
yaglarin enerjiye katkisi %10'un uzerine cikmamalidir.Hayvansal kaynakli bir besin olmasina ragmen yumurtanin yag icerigi dusuktur. Buyuk bir yumurtada 4.5 gram civarinda yag bulunur. Bunun
1.5 grami doymus yag asitleri, diger kismi ise, doymamis yag asitleri seklindedir. Goruldugu uzere yumurta, kalp-damar hastaliklari icin risk faktoru olan doymus yag asitlerini dusuk oranda icerir ve toplam yag miktari dusuktur.

YUMURTA KOLESTEROLU ARTIRIR MI?
Bir yumurta sarisinda 213 mg kolesterol bulunur. Yumurta beyazinda, kolesterol ve yag yoktur.Yumurta yuksek kolesterol icerigine sahip besinimiz olmasi nedeniyle yillarca kotu bir un kazanmistir.
Besinlerdeki yuksek kolesterolun, kan kolesterolunde direkt artisa neden oldug udusunulmus ve bu nedenle yumurta tum diyetlerden uzak tutulmus ve korkak tuketilmistir.Gercekte kan kolesterolunun
buyuk bir kismi vucut tarafindan yapilir. Kolesterol; insanlar ve tum hayvanlarda vucutta sentezlenen yag benzeri bir maddedir. Sinir liflerinin yalitimi, hucre duvarinin butunlugunun saglanmasi, D vitamini
sentezi, cesitli hormonlarin ve sindirim salgilarinin olusumu icin gereklidir.Kan kolesterol seviyesinin duzenlenmesinde; genetik, yasam bicimi ve beslenme seklinin onemli kriterler oldugu yapilan bilimsel
calisma sonuclari ile ortaya konulmustur.Doymus yaglarin, kan kolesterol duzeyine etkisi yuksek kolesterollu diyetten dahafazladir.Beslenmemizde kolesterolden cok, toplam yag miktari ve doymus yag asitleri
oranina dikkat etmemiz gereklidir. Dusuk yagli diyet tuketen saglikli bireylerde her gun bir yumurta tuketiminin sakincasi yoktur.Eger kiside kolesterol metabolizmasi bozuklugu yoksa yeterli ve dengeli olarak
tum besin gruplarini tuketiyorsa ideal vucut agirligi koruyorsa, fiziksel olarak aktif ise ve sigara kullanmiyorsa, yumurtanin yuksek kolesterol iceriginden dolayi endise duyulmasina gerek yoktur. Sagligimiz icin gerekli olan
protein, vitamin ve mineral bu kabugun icerisinde...

YUMURTAYI PISIRIRKEN !!!
--> Yumurta kabuklu olarak pisirildiginde 4 dakikada beyazi, 12 dakikada tami katilasir.
--> Cig yumurtanin beyazindaki avidin, sarisinda bulunan B grubu vitaminlerden biyotini baglayarak kullanilmasini engeller. Pisirme ile bu olumsuz etki onlenir.
--> Yumurtanin pisirilme suresinin iyi ayarlanmasi gereklidir. onegin; yumurtayi haslama suresi uzarsa ve yumurta bayatsa saridaki demir, beyazdaki sulfur ile birleserek yumurta sarisinin etrafinda yesil bir halka olusur (Demir sulfur halkasi).
--> Uzun sure pisirilen yumurtalarin sindirimi guclesir ve uygulanan pisirme yontemine gore B grubu vitaminlerde kayiplar olusur.

--> Yumurta beyazi ve sarisindaki besin ogelerinin tur ve miktari farklilik gostermektedir.

BESIN ELEMENTI	BUTUN	BEYAZ	SARI
Enerji (kkal)	75	17	59
Protein (g)	6,25	3,52	2,78
Toplam Yag (g)	5,01	0	5,12
Toplam karbonhidtrat (g)	0,6	0,3	0,3
Yag asitleri (g)	4,33	0	4,33
Doymus Yaglar (g)	1,55	0	1,55
Tekli doymamis Yaglar (g)	1,91	0	1,91
Coklu Doymamis Yaglar(g)	0,68	0	0,68
Kolesterol (mg)	213	0	213
Tiamin (mg)	0,031	0,002	0,028
Riboflavin (mg)	0,254	0,151	0,103
Niasin (mg)	0,036	0,031	0,005
B₆vitamini (mg)	0,070	0,001	0,0069
Folat (mcg)	23,5	1,0	22,5
Vitamin B12 (mcg)	0,50	0,07	0,43
Vitamin A (IU)	317,5	0	317
Vitamin E (mg)	0,70	0	0,70
Vitamin D (IU)	24,5	0	24,5
Kolin (mg)	215,1	0,42	214,6
Biotin (mcg)	9,98	2,34	7,58
Kalsiyum, Ca (mg)	25	2	23
Demir, Fe (mg)	0,72	0,01	0,59
Magnezyum, Mg = (mg)	5	4	1
Bakir, Cu = (mg)	0,007	0,002	0,004
iyot, I (mg)	0,024	0,001	0,0022
cinko, Zn = (mg)	0,55	0	0,52
Sodyum, Na (mg)	63	55	7
Manganez, Mn = (mg)	0,012	0,001	0,0012